विष्णु सहस्रनाम के 801 से 1000 नाम इस दिव्य स्तोत्र का समापन भाग हैं, जिनमें भगवान विष्णु के परम, सनातन और सर्वव्यापी स्वरूप का अद्भुत वर्णन मिलता है। ये पवित्र नाम उनकी अनंत करुणा, भक्तों के प्रति प्रेम, धर्म की रक्षा, मोक्ष प्रदान करने की शक्ति और ब्रह्मांड के परम आधार रूप को प्रकट करते हैं। प्रत्येक नाम भगवान के किसी विशेष गुण, लीला या दिव्य शक्ति का प्रतीक है, जो साधक को भक्ति, आत्मज्ञान और आध्यात्मिक उन्नति के मार्ग पर आगे बढ़ने की प्रेरणा देता है। भगवान विष्णु के अंतिम 200 दिव्य नामों का अर्थ और महत्व जानने के लिए ParamVichar पर इस विशेष श्रृंखला का पाँचवाँ और अंतिम भाग अवश्य पढ़ें।
- यज्ञवाहनः (Yajnavahanah) – Yagya ko dharan aur safal banane wale
- यज्ञभृत् (Yajnabhrit) – Yagya ka palan karne wale
- यज्ञकृत् (Yajnakrit) – Yagya karne wale
- यज्ञी (Yajni) – Yagya swaroop Bhagwan
- यज्ञभुक् (Yajnabhuk) – Yagya ki ahuti sweekar karne wale
- यज्ञसाधनः (Yajnasadhanah) – Yagya ko siddh karne wale
- यज्ञान्तकृत् (Yajnantakrit) – Yagya ko poorn karne wale
- यज्ञगुह्यम् (Yajnaguhyam) – Yagya ka rahasya swaroop
- अन्नम् (Annam) – Bhojan swaroop Bhagwan
- अन्नादः (Annadah) – Bhojan dene wale
- आत्मयोनिः (Atmayonih) – Swayam se prakat hone wale
- स्वयंजातः (Svayamjatah) – Swayam janme hue
- वैखानः (Vaikhanah) – Varaha roop dharan karne wale
- सामगायनः (Samagayanah) – Saam Ved ka gaayan karne wale
- देवकीनन्दनः (Devakinandanah) – Mata Devaki ke putra Shri Krishna
- स्रष्टा (Srashta) – Srishti ke rachayita
- क्षितीशः (Kshitishah) – Prithvi ke Swami
- पापनाशनः (Papanashanah) – Paapon ka naash karne wale
- शंखभृत् (Shankhabhrit) – Shankh dharan karne wale
- नन्दकी (Nandaki) – Nandak talwar dharan karne wale
- चक्री (Chakri) – Sudarshan Chakra dharan karne wale
- शार्ङ्गधन्वा (Sharngadhanva) – Sharnga dhanush dharan karne wale
- गदाधरः (Gadadharah) – Gada dharan karne wale
- रथाङ्गपाणिः (Rathangapani) – Rath ka chakra haath mein dharan karne wale
- अक्षोभ्यः (Akshobhyah) – Jo kabhi vichlit nahi hote
- सर्वप्रहरणायुधः (Sarvapraharanayudhah) – Sabhi astron aur shastron ke Swami
- वनमाली (Vanamali) – Vanmala dharan karne wale
- गदी (Gadi) – Gada dharan karne wale
- शार्ङ्गी (Sharngi) – Sharnga dhanush ke Swami
- शंखी (Shankhi) – Shankh dharan karne wale
- चक्री (Chakri) – Chakra dharan karne wale
- नन्दकी (Nandaki) – Divya talwar ke Swami
- श्रीमान् (Shriman) – Lakshmi se yukta Bhagwan
- नारायणः (Narayanah) – Sab jeevon ka aashray
- वासुदेवः (Vasudevah) – Sabke hriday mein nivaas karne wale
- हरिः (Harih) – Paapon ko harne wale
- गोविन्दः (Govindah) – Gau aur jeevon ke rakshak
- माधवः (Madhavah) – Lakshmi ke pati
- केशवः (Keshavah) – Sundar kesh wale Bhagwan
- दामोदरः (Damodarah) – Yashoda Mata ke prem se bandhe gaye Bhagwan
- पद्मनाभः (Padmanabhah) – Jinki nabhi se kamal nikla
- जनार्दनः (Janardanah) – Janon ke dukh door karne wale
- अच्युतः (Achyutah) – Jo kabhi patit nahi hote
- मुकुन्दः (Mukundah) – Moksha dene wale
- श्रीधरः (Shridharah) – Lakshmi ko dharan karne wale
- हृषीकेशः (Hrishikesha) – Indriyon ke Swami
- पुरुषोत्तमः (Purushottamah) – Sabse uttam Purush
- त्रिविक्रमः (Trivikramah) – Teenon lok naapne wale
- वामनः (Vamanah) – Vamana avatar
- उपेन्द्रः (Upendrah) – Indra ke chhote bhai
- नरसिंहः (Narasimhah) – Narasimha avatar dharan karne wale
- विष्णुः (Vishnuh) – Sab jagah vyapt Bhagwan
- अनन्तः (Anantah) – Jinka ant nahi
- आदिदेवः (Adidevah) – Pratham Dev
- जगन्नाथः (Jagannathah) – Jagat ke Swami
- श्रीपतिः (Shripatih) – Lakshmi ke pati
- लक्ष्मीपतिः (Lakshmipatih) – Devi Lakshmi ke Swami
- जगदीशः (Jagadishah) – Vishva ke Ishwar
- विश्वम्भरः (Vishvambharah) – Vishva ka palan karne wale
- परब्रह्म (Parabrahma) – Sarvottam Brahma
- सनातनः (Sanatanah) – Anadi aur nitya Bhagwan
- विश्वरूपः (Vishvarupah) – Sampurn vishva ka roop dharan karne wale
- योगेशः (Yogeshah) – Yog ke Swami
- योगीश्वरः (Yogishvarah) – Yogiyon ke Ishwar
- परमेश्वरः (Parameshvarah) – Sarvottam Ishwar
- प्रभुः (Prabhuh) – Sarvashaktiman Swami
- ईश्वरः (Ishvarah) – Sabke niyamak
- देवदेवः (Devadevah) – Devtaon ke Devta
- अधोक्षजः (Adhokshajah) – Indriyon se pare
- अचिन्त्यः (Achintyah) – Man aur buddhi se pare
- अव्यक्तः (Avyaktah) – Aprakat swaroop
- अव्ययः (Avyayah) – Avinashi
- अक्षरः (Aksharah) – Jo kabhi naash na ho
- शाश्वतः (Shashvatah) – Sada rehne wale
- नित्यः (Nityah) – Hamesha vidyamaan
- अनादिः (Anadih) – Jinka koi aarambh nahi
- अनन्तश्रीः (Anantashrih) – Anant aishwarya ke swami
- अनिर्विण्णः (Anirvinnah) – Kabhi nirash na hone wale
- सर्वेश्वरः (Sarveshvarah) – Sabke Ishwar
- लोकनाथः (Lokanathah) – Sabhi lokon ke Swami
- भूतभव्यभवत्प्रभुः (Bhuta-Bhavya-Bhavat-Prabhuh) – Bhoot, vartaman aur bhavishya ke Swami
- विश्वात्मा (Vishvatma) – Sampurn vishva ki atma
- सर्वदर्शी (Sarvadarshi) – Sab kuch dekhne wale
- सर्वज्ञः (Sarvajnah) – Sab kuch jaanne wale
- सर्वगः (Sarvagah) – Har jagah upasthit
- सर्वतोमुखः (Sarvatomukhah) – Sab dishaon mein virajmaan
- सर्वाधारः (Sarvadharah) – Sampurn srishti ka aadhaar
- सर्वरक्षकः (Sarvarakshakah) – Sabki raksha karne wale
- धर्मगुप् (Dharmagup) – Dharma ki raksha karne wale
- धर्मकृत् (Dharmakrit) – Dharma ki sthapana karne wale
- धर्मी (Dharmi) – Dharma ka palan karne wale
- सत्यः (Satyah) – Param satya
- सत्यधर्मपरायणः (Satyadharma-Parayanah) – Satya aur dharma mein sthit
- पुण्यः (Punyah) – Pavitra aur punyamay
- पुण्यकीर्तिः (Punyakirtih) – Jinki kirti punyadayak hai
- पुण्यश्रवणकीर्तनः (Punyashravana-Kirtanah) – Jinka naam sunna aur gaana punyadayak hai
- भयनाशनः (Bhayanashanah) – Bhay ko door karne wale
- दुःस्वप्ननाशनः (Dussvapna-Nashanah) – Bure sapnon ka naash karne wale
- रक्षणः (Rakshanah) – Raksha karne wale
- जीवनः (Jivanah) – Jeevan dene wale
- प्राणदः (Pranadah) – Pran dene wale
- प्राणभृत् (Pranabhrit) – Pranon ka palan karne wale
- प्राणजीवनः (Pranajivanah) – Jeevan shakti ka srot
- तत्त्वम् (Tattvam) – Param satya
- तत्त्ववित् (Tattvavit) – Tattva gyan ke gyata
- एकात्मा (Ekatma) – Ek hi sarvavyapi atma
- जन्ममृत्युजरातिगः (Janma-Mrityu-Jaratigah) – Janm, mrityu aur budhape se pare
- भूर्भुवःस्वस्तरुः (Bhur-Bhuvah-Svastaruh) – Teenon lokon ka kalpavriksha
- तारः (Tarah) – Sansar saagar se paar lagane wale
- सविता (Savita) – Jeevan aur urja dene wale
- प्रपितामहः (Prapitamahah) – Brahma ke bhi purvaj
- ब्रह्मण्यः (Brahmanyah) – Brahmavidya ke rakshak
- ब्रह्मकृत् (Brahmakrit) – Brahma ka srijan karne wale
- ब्रह्मा (Brahma) – Srishti ka tattva
- ब्रह्म (Brahma) – Param satya swaroop
- ब्रह्मविवर्धनः (Brahmavivardhanah) – Brahm gyan ko badhane wale
- ब्रह्मविद् (Brahmavid) – Brahm ko jaanne wale
- ब्राह्मणः (Brahmanah) – Brahm gyani
- ब्राह्मी (Brahmi) – Brahm shakti se yukt
- ब्रह्मज्ञः (Brahmajnah) – Brahm tattva ke gyata
- ब्राह्मणप्रियः (Brahmanapriyah) – Brahm gyaniyon ke priya
- महाक्रमः (Mahakramah) – Maha parakrami
- महाकर्मा (Mahakarma) – Mahaan karm karne wale
- महातेजाः (Mahatejah) – Apar tej se yukt
- महोरगः (Mahoragah) – Maha sarp roop dharan karne wale
- महाक्रतुः (Mahakratuh) – Maha yagya swaroop
- महायज्वा (Mahayajva) – Maha yagya karne wale
- महायज्ञः (Mahayajnah) – Maha yagya ka swaroop
- महाहविः (Mahahavih) – Maha ahuti swaroop
- स्तव्यः (Stavyah) – Stuti ke yogya
- स्तवप्रियः (Stavapriyah) – Stuti se prasann hone wale
- स्तोत्रम् (Stotram) – Stuti ka swaroop
- स्तुतिः (Stutih) – Prashansa aur bhakti ka swaroop
- स्तोता (Stota) – Stuti karne wale ka aadhaar
- रणप्रियः (Ranapriyah) – Dharma yuddh ke priya
- पूर्णः (Purnah) – Sampoorn aur purn
- पूरयिता (Purayita) – Sabki ichchha poori karne wale
- पुण्यः (Punyah) – Punyamay
- पुण्यकीर्तिः (Punyakirtih) – Pavitra kirti wale
- अनामयः (Anamayah) – Rog aur dukh se pare
- मनोजवः (Manojavah) – Man ki gati se bhi adhik teevra
- तीर्थकरः (Tirthakarah) – Pavitra teerthon ka nirmata
- वसुरेताः (Vasuretah) – Divya srishti ka beej
- वसुप्रदः (Vasupradah) – Dhan aur samriddhi dene wale
- वसुप्रदः (Vasupradah) – Sabhi divya sampattiyon ke data
- वासुदेवः (Vasudevah) – Sabke hriday mein nivaas karne wale
- वसुः (Vasuh) – Sab mein virajmaan
- वसुमनाः (Vasumanah) – Udaar aur divya man wale
- हविः (Havih) – Yagya ki pavitra ahuti swaroop
- सद्गतिः (Sadgatih) – Sajjanon ki uttam gati
- सत्कृतिः (Satkritih) – Shubh karmon ka swaroop
- सत्ता (Satta) – Shuddh astitva
- सद्भूतिः (Sadbhutih) – Divya aur mangalmay prakriti
- सत्परायणः (Satparayanah) – Satya mein sthit
- शूरसेनः (Shurasenah) – Shurasen vansh ke Swami
- यदुश्रेष्ठः (Yadushreshthah) – Yaduvansh mein sarvashreshth
- सन्निवासः (Sannivasah) – Sajjanon ke hriday mein nivaas karne wale
- सुयामुनः (Suyamunah) – Yamuna tat se sambandhit divya roop
- भूतावासः (Bhutavasah) – Sabhi jeevon ka nivaas sthan
- वासुदेवः (Vasudevah) – Sarvavyapi Parmatma
- सर्वासुनिलयः (Sarvasunilayah) – Sabhi pranon ka aadhaar
- अनलः (Analah) – Agni swaroop
- दर्पहा (Darpaha) – Ahankaar ka naash karne wale
- दर्पदः (Darpadah) – Veerta aur gaurav dene wale
- दृप्तः (Driptah) – Apar shakti se yukt
- दुर्धरः (Durdharah) – Jinhe rokna asambhav hai
- अपराजितः (Aparajitah) – Jo kabhi parajit nahi hote
- विश्वमूर्तिः (Vishvamurtih) – Sampurn vishva ka roop
- महामूर्तिः (Mahamurtih) – Vishal divya swaroop
- दीप्तमूर्तिः (Diptamurtih) – Prakashmay roop
- अमूर्तिमान् (Amurtiman) – Nirakar hote hue bhi sarvavyapi
- अनेकमूर्तिः (Anekamurtih) – Anek roop dharan karne wale
- अव्यक्तः (Avyaktah) – Aprakat swaroop
- शतमूर्तिः (Shatamurtih) – Anek roopon wale
- शताननः (Shatananah) – Anek mukhon se yukt
- एकः (Ekah) – Ekmatra Param Satya
- नैकः (Naikah) – Anek roopon mein virajmaan
- सवः (Savah) – Yagya swaroop
- कः (Kah) – Anand aur Brahm ka swaroop
- किम् (Kim) – Param rahasya
- यत् (Yat) – Jo sabka karan hai
- तत् (Tat) – Param Brahm swaroop
- पदमनुत्तमम् (Padamanuttamam) – Sarvottam divya dham
- लोकबन्धुः (Lokabandhuh) – Jagat ke mitra
- लोकनाथः (Lokanathah) – Sab lokon ke Swami
- माधवः (Madhavah) – Lakshmi ke pati
- भक्तवत्सलः (Bhaktavatsalah) – Bhakton se prem karne wale
- सुहृत् (Suhrit) – Sabke sache hitkari
- करुणासागरः (Karunasagarah) – Karuna ka anant saagar
- दयामयः (Dayamayah) – Daya se paripoorn
- श्रीनिवासः (Shrinivasah) – Lakshmi ka nivaas sthan
- श्रीधरः (Shridharah) – Lakshmi ko dharan karne wale
- श्रीकरः (Shrikarah) – Mangal aur samriddhi dene wale
- श्रेयः (Shreyah) – Param kalyan ka swaroop
- श्रीमान् (Shriman) – Lakshmi se yukta Bhagwan
- लोकत्रयाश्रयः (Lokatrayashrayah) – Teenon lokon ka aashray
- नारायणः (Narayanah) – Sab jeevon ka param aashray
- विष्णुः (Vishnuh) – Sarvavyapi Bhagwan
- हरिः (Harih) – Paapon aur dukhon ko harne wale
- श्रीपतिः (Shripatih) – Devi Lakshmi ke Swami
विष्णु सहस्रनाम
Vishnu Sahasranama Part 1-200
Vishnu Sahasranama Part 201-400
Vishnu Sahasranama Part 401-600
Vishnu Sahasranama Part 601-800
Vishnu Sahasranama Part 801-1000